Lessen van Levenslopers langs de 4Daagse

Tijdens de Nijmeegse 4Daagse gaan onze enthousiaste Levenslopers op donderdag en vrijdag in herkenbare gele T-shirts op pad, net als twee jaar geleden. Met als doel in gesprek te gaan over ouder worden. Zo ontstaan veel verrassend mooie ontmoetingen met toeschouwers, in leeftijd variërend van 55 tot 80 jaar. Hoe kijken zij naar later?

De sfeer langs de route is feestelijk als altijd. Op vrijdag verzamelen de Levenslopers zich in de bocht onderaan de berg bij Kalorama. En op vrijdag bij Aqua Viva en verderop bij OBG, langs de Heyendaalseweg. Met de bekende vragenwaaiers en grofweg een drietal centrale vragen in de aanslag:

• Hoe kijk jij naar ouder worden?
• Wat is voor jou het belang van een kring van mensen om je heen als je ouder wordt?
• Stel: Je sociale kring voelt als onvoldoende vangnet voor als je ouder wordt. Wat is dan dé manier om mensen te ontmoeten volgens jou?

Het is opvallend hoe gemakkelijk mensen zich openstellen. Binnen enkele minuten ontstaan persoonlijke gesprekken over ouder worden, wonen, gezondheid, mantelzorg, verlies en uiteraard de toekomst. Mensen vertellen eerlijk over hun twijfels, ervaringen en verwachtingen. Ook dit jaar blijkt weer dat aan een goed gesprek en een luisterend oor altijd behoefte is.

23 unieke gesprekken, enkele terugkerende thema's

1. Een sociaal netwerk is minstens zo belangrijk als een goede gezondheid

Vrijwel iedereen benadrukt hoe belangrijk het is om mensen om je heen te hebben. Familie, vrienden, buren, een vereniging of vrijwilligerswerk geven niet alleen gezelligheid, maar ook houvast. ‘Beter een goede buur dan een verre vriend.’ Anderen geven aan dat je een netwerk niet pas moet opbouwen als je hulp nodig hebt. Goede contacten bouw je niet van de ene op de andere dag op. Daar moet je tijd in investeren. Opvallend veel personen noemen vrijwilligerswerk als manier om verbonden te blijven én van betekenis te zijn.

2. Mensen willen zelf regie houden over hun toekomst

Veel deelnemers denken bewust na over hoe zij later willen wonen en leven. Sommigen zijn al verhuisd naar een gelijkvloerse woning of hebben hun huis aangepast. Anderen dromen van een hofje, een woonvorm waarin mensen naar elkaar omkijken of een buurt waarin generaties samenleven. De wens om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven komt in vrijwel ieder gesprek naar voren. ‘Je moet niet wachten tot de zorg iets regelt, maar zelf keuzes maken zolang dat kan.’

3. Nu je (nog) fit bent

Wie een ouder met dementie heeft meegemaakt, mantelzorger is geweest of een partner verloor, denkt anders na over de eigen toekomst. Tenslotte betekent het inleveren van vitaliteit ook het inleveren van mogelijkheden. Juist dit soort ervaringen zorgen ervoor dat mensen zich afvragen hoe zij het later zelf willen organiseren. ‘Toen mijn moeder naar het verpleeghuis ging, wist ik: daar wil ik eerder over nadenken, nu ik daar zelf nog goed toe in staat ben.’ Niet uit angst, maar vanuit het besef dat je veel kunt voorbereiden zolang je nog fit bent.

Wat nog meer opvalt

Naast deze drie hoofdthema's vallen nog een paar zaken op. Veel gesprekken beginnen met de opmerking: ‘Daar ben ik eigenlijk helemaal niet mee bezig.’ Opmerkelijk genoeg zijn het juist deze mensen die even later openhartig vertellen over hun wensen en zorgen. Blijkbaar is er niet veel nodig om zo'n gesprek op gang te brengen.

Ook valt op dat ouder worden best positief wordt ervaren. Veel deelnemers voelen zich vitaal en zien de komende jaren juist als een periode waarin ruimte ontstaat voor nieuwe activiteiten, vrijwilligerswerk of andere vormen van maatschappelijke betrokkenheid. De grootste zorg is niet zozeer het ouder worden zelf, maar het risico om eenzaam of afhankelijk te worden.

Het gesprek gaat verder

De gesprekken langs de 4Daagse maken duidelijk dat ouder worden mensen bezighoudt, ook al zijn ze er niet dagelijks bewust mee bezig. Een paar eenvoudige vragen blijken genoeg om herinneringen, ideeën en plannen naar boven te halen. Misschien is dat wel de belangrijkste opbrengst van deze dag. Mensen zijn niet bang om ouder te worden. Ze willen vooral verbonden blijven, ertoe doen en zo lang mogelijk zelf richting geven aan hun leven. Daartoe geeft Levenslopers graag inzichten en inspiratie.